اطلاعات مربوط به مدرس :
نام و نام خانوادگی : محمدرضا خاکسار آخرین مدرک تحصیلی: PhD رشته تحصیلی: سم شناسی
رتبه دانشگاهی: استادیار گروه آموزشی : مهندسی بهداشت حرفه ای سابقه آموزشی : 8
سابقه تدریس درس مورد نظر : 7
سایر مدرسین :
اطلاعات مربوط به فراگیران :
رشته تحصیلی: مهندسی بهداشت حرفه ای مقطع: کارشناسی پیوسته نیمسال تحصیلی: اول
سال تحصیلی: 1397
اطلاعات مربوط به درس : شیمی تجزیه عملی
نوع درس: عملی تعداد واحد: 1 تعداد جلسه 17
تعداد ساعات : 34
اطلاعات مربوط به ارزشیابی :
نوع ارزشیابی : سازنده- پایانی نوع امتحان میان ترم: ندارد نوع امتحان پایان ترم: تستی - تشریحی، DOPS( ارزیابی مهارتهای عملی و دادن بازخورد)
اجزاءنمره نهائی
گزارش کار هر آزمايش شامل نتايج کمی گزارش شده از هر آزمایش :25درصد
نحوه انجام آزمايش با رعایت دقت و صحت در اندازه گیری وشرکت در فعالیت گروهی عملی :10درصد
فعالیت های کلاسی شامل پاسخگویی به سئوالات شفاهی وکوییز :10درصد
حضور منظم و دقیق در جلسات عملی:5درصد
امتحان پایان ترم:50درصد
اطلاعات مربوط به نحوه تدریس:
شیوه آموزشاستراتژي آموزشي فعاليت هاي دانشجو رسانه هاي آموزشي عرصه آموزش
سخنرانی در مورد نحوه انجام آزمایش مورد نظرو مکانیسم عمل انجام آزمایشها در چند گروه مجزا به صورت عملی پرسش و پاسخ در خصوص نتایج آزمایش ها بررسی گزارش های آزمایشگاهی و ارائه بازخورد از طرف دانشجویان واستاد پیش سازمان دهنده و گام به گام حضور منظم و دقیق در جلسات عملی آزمایشگاه شرکت همه اعضاء یک گروه در انجام آزمایش رجوع به منابع معرفی شده به منظور تهیه گزارش کار ارائه منظم و کامل گزارش کار در تاریخ تعیین شده شرکت فعال در پرسش وپاسخ و کوییزهای کلاسی شرکت در امتحان پایان ترم
کتاب
کامپیوتر
ویدئو پروژکتور
ماژیک و وایت بورد
اینترنت
پاور پوینت
مواد و تجهیزات آزمایشگاه
آزمایشگاه
شماره جلسه: 1
اهداف کلی: آشنایی با وسایل و تجهیزات،مواد شیمیایی و اصول کار در آزمایشگاه شیمی تجزیه
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 انواع وسیله شیشه ای مورد نیاز در وزن سنجی و حجم سنجی آزمایشگاه شیمی تجزیه را فهرست نماید وطرز کار باهریک را توضیح دهد.
2 طرز کار اولیه وسایل مورد نیاز در خصوص آماده سازی نمونه(آنالیت) در آزمایشگاه شیمی تجزیه را شرح دهد.
3 طرز کار اولیه با تجهیزات و دستگاه های مورد نیازدر آزمایشکاه شیمی تجزیه و کاربرد هریک را بیان نماید.
4 جایگاه،برچسب و علائم هشداردهنده ترکیبات شیمیایی مورد نیاز در آزمایشگاه شیمی تجزیه را بازگونماید.
5 نکات ایمنی کار با وسایل و ترکیبات شیمیایی موجوددر درآزمایشگاه شیمی تجزیه را شرح دهد.
6 درمورد وسایل و امکانات تجهیزاتی اصلی مورد نیاز در آزمایشگاه شیمی تجزیه گزارشی را تهیه نماید.
7
شماره جلسه: 2
اهداف کلی: آشنایی با خصوصیات محلول استاندارد اسید و طرز تهیه آن
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 یک محلول استاندارد را تعریف کند وویژگیهای محلولهای اولیه استاندارد را برشمرد.
2 نحوه تعیین غلظت های معین و شیب غلظتی در محلول های استاندارد را ترسیم نماید.
3 محلول با غلظت معین ومشخص از یک محلول استاندارد تهیه نماید.
4 غلظت محلول تهیه شده رابا استفاده ازمحلول استاندارد مورد سنجش قرار دهد.
5 واکنش خنثی شدن را تعریف کند.
6 درحضور شناساگر مناسب نمونه اسید و باز را با توجه به نقطه پایانی بصری استاندارد،عیارسنجی نماید.
7
شماره جلسه: 3
اهداف کلی: آشنایی با طرز تهیه محلو لها واستانداردنمودن آنها
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 روند تهیه محلول اسید هیدروکلریک و استاندارد آن با بیکربنات سدیم را شرح دهد.
2 با توجه به اطلاعات موجودبرروی ظروف از قبیل درصد غلظت وزنی و حجم وزنی میزان مول اسید خالص را محاسبه نماید.
3 از روی رابطه بین مولاریته و نرمالیته،میزان ظرفیت ونرمالیته اسید را برآورد کند.
4 با توجه به حجم به دست آمده،میزان محلول استاندارد بیکربنات سدیم را به دست آورد.
5 با استفاده از شناساگر مناسب مراحل تغییر رنک و خنثی سازی اسیدرا مشاهده کند.
6 با بکارگیری معادله،نرمالیته ترکیب مجهول واکنش را محاسبه نماید.
7
شماره جلسه: 4
اهداف کلی: آشنایی با نحوه نمونه برداری ،تشخیص نمونه خالص و تعیین درصد اجزای یک نمونه
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 فرآیند کاستن نمونه را با استفاده از هاون چینی یا آسیاب برقی روی نمونه نمک طعام یا کات کبود انجام دهد.
2 چند مورد نمونه برداری مناسب از نمونه های نرم شده و توزین شده انجام دهد.
3 با استفاده از سود وآب اهک اجزای تشکیل دهنده یک نمونه حقیقی ناخالص راجدا کند.
4 با استفاده ازاسید کلریدریک غلیظ محلول حقیقی سود خالص را تشخیص دهد.
5 با استفاده از اسید اجزای آلیاژفلزی را تفکیک نماید.
6 با کاربرد رابطه و وزن خالص فلز به دست آمده،میزان درصد خلوص آن را تعیین کند.
7
شماره جلسه: 5
اهداف کلی: آشنایی با نحوه اندازه گیري كلر به روش موهر
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 فرآیند تیتراسیون سنجش حجمی رسوبی جهت تعیین غلظت یک ماده درمحلول را شرح دهد.
2 ویژگیهای شناساگرموهر را برشمرد.
3 نحوه عملکرد شناساگر موهر را بیان نماید.
4 غلظت های لازم نمونه برای سنجش حجمی رسوبی را آماده سازی کند.
5 سنجش حجمی رسوبی کلرید سدیم با نیترات نقره استانداردراانجام دهد وتکرار نماید.
6 نرمالیته کلرید سدیم ومحتوای کلر را در نمونه محاسبه و گزارش دهد.
7
شماره جلسه: 6
اهداف کلی: آشنایی با نحوه اندازه گیري كلر به روش فاجانس
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 ویژگیهای شناساگرفاجانس را برشمرد.
2 نحوه عملکرد شناساگر فاجانس را بیان کند.
3 غلظت های لازم نمونه برای مجهول را آماده سازی کند.
4 سنجش حجمی رسوبی کلرید سدیم با نیترات نقره استانداردراانجام دهد وتکرار نماید.
5 سنجش حجمی رسوبی کلرید سدیم با نیترات نقره استانداردراانجام دهد وتکرار نموده نقطه پایانی سنجش راتشخیص دهد.
6 محتوای کلر را در نمونه مجهول محاسبه و گزارش دهد.
7
شماره جلسه: 7
اهداف کلی: آشنایی با نحوه اندازه گیري كلسیم و منیزیم در یک محلول ( اندازه گیري سختی موقت آب)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 ویژگیهای سختی موقت آب را تعریف نماید.
2 چند نمونه مختلف آب چاه و آب شهری را نمونه برداری کند
3 آب دوبار تقطیر به عنوان نمونه شاهد در نظر گرفته شود
4 ابزارهای لازم برای تعیین سختی موقت آب از طریق سنجش حجمی را آماده نماید.
5 با استفاده از یک شناساگر مناسب،مراحل عملی سنجش حجمی نمونه آب را انجام دهد وتغییرات رنگ را مشاهده کند.
6 با استفاده از نرمالیته و تعداداکی والان به کاررفته در سنجش حجمی،سختی موقت شامل یون های کلسیم و منیزیم را در نمونه های مختلف آب اندازه گیری کند.
7
شماره جلسه: 8
اهداف کلی: آشنایی با نحوه اندازه گیري سختی کلی آب
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 اساس کار تعیین سختی کلی آب از روی املاح موجوددرآب را بیان کند.
2 شناساگرلازم برای تعیین سختی کلی آب و نحوه عملکرد آن را بازگوکند.
3 محلول ها و شناساگر لازم برای تعیین سختی کلی آب را آماده سازی نماید.
4 ابزارهای لازم برای تعیین سختی کلی آب از طریق سنجش حجمی را آماده نماید.
5 با استفاده از شناساگر مناسب،مراحل عملی سنجش حجمی نمونه آب برای تعیین سختی کلی آب را انجام دهد واز روی تغییرات رنگ نقطه پایانی سنجش را تشخیص دهد.
6 با کاربرد مقادیر حجم به دست آمده در سنجش ونرمالیته موجوددر رابطه،میزان سختی کلی آب را محاسبه کند.
7
شماره جلسه: 9
اهداف کلی: آشنایی با روش سنجش حجمی اکسایش وکاهش پرمنگنات پتاسیم
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 واکنش سنجش حجمی براساس واکنش های اکسایش و کاهش را تشریح کند.
2 محلول ها پرمنگنات پتاسیم با غلظت مناسب برای سنجش حجمی اکسایش وکاهش را آماده سازی نماید.
3 محلول استاندارد لازم برای سنجش حجمی اکسایش وکاهش با کاربرد محلول پرمنگنات پتاسیم را تهیه نماید.
4 ابزارهای لازم برای سنجش حجمی اکسایش وکاهش با کاربرد محلول پرمنگنات پتاسیم را آماده کند.
5 مراحل عملی استاندارد کردن محلول پرمنگنات پتاسیم با محلول استاندارد را انجام دهد وتکرار نماید.
6 با کاربرد مقادیر حجم به دست آمده در سنجش ونرمالیته موجوددر رابطه،نرمالیته محلول پرمنگنات پتاسیم را محاسبه کند.
7
شماره جلسه: 10
اهداف کلی: آشنایی با روش سنجش حجمی اکسایش وکاهش دی کرومات پتاسیم
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 ویژگیهای دی کرومات پتاسیم برای سنجش حجمی اکسایش وکاهش در مقایسه با پرمنگنات پتاسیم بیان نماید.
2 شناساگرهای اکسید واحیادر سنجش حجمی دی کرومات پتاسیم را برشمرد.
3 محلول استاندارد دی کرومات پتاسیم با غلظت مناسب برای سنجش حجمی اکسایش وکاهش را آماده سازی نماید.
4 ابزارهای لازم برای سنجش حجمی اکسایش وکاهش با کاربرد محلول پرمنگنات پتاسیم را آماده کند.
5 مراحل عملی اکسیدکردن محلول استاندارد پرمنگنات پتاسیم با محلول احیا کننده را در سنجش حجمی انجام دهد وتکرار نماید.
6 با کاربرد مقادیر حجم به دست آمده در سنجش ونرمالیته و در نهایت غلظت محلول احیا کننده را در محلول اولیه محاسبه کند.
7
شماره جلسه: 11
اهداف کلی: آشنایی با روش تعیین مقدار Mg2 به روش تیتراسیون كمپلکسومتري
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 شرایط واکنشهای تیتراسیون کمپلکسومتری را برشمرد.
2 ویژگیهای واکنشگرهای تشکیل کمپلکس در روش تیتراسیون کمپلکسومتری را بیان نماید.
3 شرایط تیتراسیون کمپلکسومتری با EDTA را شرح دهد.
4 محلول و ابزارهای لازم برای انجام تیتراسیون کمپلکسومتری را آماده سازی نماید.
5 مراحل عملی تیتراسیون کمپلکسومتری را انجام دهد وتکرار نماید وتغییرات رنگ را به خوبی تشخیص دهد.
6 با انجام محاسبات لازم،مقدار یون منیزیم را در نمونه مجهول به روش تیتراسیون مستقیم تعیین کند.
7
شماره جلسه: 12
اهداف کلی: آشنایی با روش اندازه گیری آنیون سولفات موجود در سولفات باریم به روش وزن سنجی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 وزن سنجی یا گراویمتری در شیمی تجزیه را تعریف نمایدو کاربردهای آن راتوضیح دهد.
2 محلولهای و ابزارهای مورد نیاز برای وزن سنجی یا گراویمتری سولفات را تهیه و آماده سازی کند.
3 مراحل آزمایش گراویمتری سولفات را به ترتیب برشمرد.
4 مراحل عملی سنجش گراویمتری سولفات تا تشکیل رسوب سولفات باریم انجام دهد.
5 به کمک شستشو مرحله رسوب زدایی کلراز محلول را انجام دهد و تست نیترات نقره را برای اطمینان از عدم وجود رسوب انجام دهد.
6 مرحله خاکستر سازی و سرد کردن نمونه را انجام دهد و در نهایت غلظت آنیون سولفات را محاسبه نماید.
7
شماره جلسه: 13
اهداف کلی: آشنایی با روش تعیین یدید و ید در مخلوط آبی توسط پتاسیم یدات در سنجش های حجمی اکسایش وکاهش-روش های ید سنجی ویدوسنجی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 ویژگیهای تیتراسیون های اکسید و احیا را برشمرد و کاربرد آنها رابیان کند.
2 شناساگرهای لازم برای اکسید و احیا ونحوه عملکرد آنها را بیان کند.
3 مراحل عملی تیتراسیون های یدومتری را تشریح کند.
4 واکنش های اساسی مابین تیوسولفات ویدوتغییرات عدداکسایش آنها را بنویسید.
5 معرف چسب نشاسته را تهیه کندو نحوه کاربردآن در تیتراسیون یدومتری را شرح دهد.
6 محلول ید وسدیم تیو سولفات با غلظت مشخص را آماده سازی کند.
7
شماره جلسه: 14
اهداف کلی: ادامه آشنایی با روش تعیین یدید و ید در مخلوط آبی توسط پتاسیم یدات در سنجش های حجمی اکسایش وکاهش-روش های ید سنجی ویدوسنجی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 ابزارهای لازم برای استاندارد نمودن سدیم تیو سولفات با پتاسیم یدات را تهیه کند.
2 مراحل استاندارد نمودن سدیم تیو سولفات با پتاسیم یدات را انجام دهد وتکرار نماید و تغییرات رنگ را مشاهده کند.
3 ابزارهای لازم برای استاندارد نمودن محلول ید با محلول تیوسولفات استاندارد را تهیه کند.
4 مراحل استاندارد نمودن محلول ید با محلول تیوسولفات استاندارد را انجام دهد وتکرار نماید و تغییرات رنگ را مشاهده کند.
5 نمونه مجهول را آماده سازی و تعیین مقدار کند.
6 با کاربرد مقادیرمعلوم و حجم به دست آمده دررابطه و همینطوراز طریق واکنش شیمیایی نرمالیته محلول ید محاسبه کند.
7
شماره جلسه: 15
اهداف کلی: آشنایی با روش شناسایی کاتیون ها توسط شناساگر
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 خصوصیات کلی روش تشخیص کیفی محلول های آبی دارای یون های مثبت(کاتیون ها) و برشمرد.
2 با استفاده ازاسید کلریدریک از کاتیون های گروهI یا نقره تشکیل رسوب دهد.
3 رسوب کلرید سرب رااز سایر رسوبها جداسازی نماید و حضور کاتیون سرب را تایید نماید.
4 رسوب کلرید نقره را باتشکیل کمپلکس از رسوب کلرید جیوه جدا نماید و حضور کاتیون نقره راتایید نماید.
5 رسوب کلرید جیوه راجداسازی نماید و تفاوت رنگ آن رانسبت به سایر کاتیون ها مشاهده کند.
6 نگاره فرآیند جداسازی کیفی کاتیون های گروه I را با ذکر جزئیات ترسیم نماید.
7
شماره جلسه: 16
اهداف کلی: آشنایی با روش شناسایی آنیون ها توسط شناساگر
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 خصوصیات کلی روش تشخیص کیفی محلول های آبی دارای یون های منفی(آنیون ها) رابرشمرد.
2 با استفاده از انجام واکنش بر روی آب لوله کشی،حضور آنیون کلر وتشکیل رسوب را تشخیص دهد ومعادله واکنش رابنویسد.
3 آنیون برم را با رابا تشکیل رسوب با شناساگر مناسب شناسایی کند و ومعادله واکنش رابنویسد.
4 آنیون ید را با رابا تشکیل رسوب با شناساگر مناسب شناسایی کند ومعادله واکنش رابنویسد.
5 آنیون سولفات رابا تشکیل رسوب با شناساگر مناسب شناسایی کند ومعادله واکنش رابنویسد.
6 آنیون کربنات رابا تشکیل رسوب با شناساگر مناسب شناسایی کند و تغییرات رنگ رسوب رامشاهده کند ومعادله واکنش رابنویسد.
7 آنیون فسفات رابا تشکیل رسوب با با شناساگر مناسب شناسایی کند ومعادله واکنش رابنویسد.
8 آنیون نیترات رابا تشکیل رسوب با با شناساگر مناسب شناسایی کند و تغییرات رنگ رسوب رامشاهده کند ومعادله واکنش رابنویسد.
9
شماره جلسه: 17
اهداف کلی: آشنایی با PHمتری و تعیین غلظت اسید وبازازطریق PH سنجی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 اصول PH سنجی در محیط اسیدی و قلیایی را شرح دهد.
2 چند مورد سنجش با کاغذ PH متر انجام دهد و با دستگاه PH سنج مقایسه کند.
3 اجزای دستگاه PH سنج را برشمرد و مراحل عملی کالیبره نمودن آن راانجام دهد.
4 مواد وتجهیزات لازم برای سنجش حجمی یک سود با یک اسید کلریدریک توسط دستگاه PH سنج را تهیه نماید.
5 مراحل عملی اندازه گیری غلظت سود توسط اسید کلریدریک را توسط دستگاه PH سنج انجام دهد.
6 با استفاده از تغییرات حجم میزان،منحنی تغییرات PH را ثبت نموده و با استفاده ازرابطه اکی والان،نرمالیه سود مجهول را محاسبه نماید.
7


رفرنس ها :
1. Fundamentals of Analytical Chemistry, Skoog, West, Holler, Crouch, th ed., Thomson, last edition, 2011. 2. Quantitative Chemical Analysis, Daniel C. Harris, th ed., W.H. Freeman, 2010. 3. Vogel, Vogel’s Text book of Quantitative Inorganic Analysis.4thed 4.مبانی شیمی تجزیه تالیف اسکوگ،وست هالر 5. روش های کاربردی در تجزیه کیفی عناصر(تالیف اسمارت گیلرت و ترجمه دکتر توپوگوسیان و مهندس حمیرا آگاه). 6.شیمی تجزیه کمی معدنی،آرتوروگل،ترجمه محمدباقرپورسید از انتشارات مرکز نشر دانشگاهی