اطلاعات مربوط به مدرس :
نام و نام خانوادگی : محمد خندان آخرین مدرک تحصیلی: کارشناسی ارشد رشته تحصیلی: بهداشت حرفه ای
رتبه دانشگاهی: مربی گروه آموزشی : ارگونومی سابقه آموزشی : 3
سابقه تدریس درس مورد نظر : 3
سایر مدرسین :
اطلاعات مربوط به فراگیران :
رشته تحصیلی: مهندسی بهداشت حرفه ای مقطع: کارشناسی پیوسته نیمسال تحصیلی: دوم
سال تحصیلی: 1395
اطلاعات مربوط به درس : مهندسی فاکتورهای انسانی (1)
نوع درس: تئوری تعداد واحد: 2 تعداد جلسه 17
تعداد ساعات : 34
اطلاعات مربوط به ارزشیابی :
نوع ارزشیابی : سازنده- پایانی نوع امتحان میان ترم: تشریحی نوع امتحان پایان ترم: تشریحی
اجزاءنمره نهائی
حضور فعال:5درصد
امتحان میان ترم:25درصد
امتحان پایان ترم:50درصد
تحقیق درسی:20درصد
اطلاعات مربوط به نحوه تدریس:
شیوه آموزشاستراتژي آموزشي فعاليت هاي دانشجو رسانه هاي آموزشي عرصه آموزش
سخنرانی پرسش و پاسخ بحث گروهیاستاد محور و دانشجو محور -حضور فعال -انجام تکالیف محوله - شرکت در امتحانات
کامپیوتر
ویدئو پروژکتور
ماژیک و وایت بورد
پاور پوینت
کتاب
کلاس درس
شماره جلسه: 1
اهداف کلی: آشنایی با تاریخچه و تعاریف مهم در علم مهندسی فاکتورهای انسانی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 دانشجو باید بتواند - تعاریف مطرح از علم ارگونومی (تعریف ILO، IEA و ...) را بیان کند.
2 نحوه شکل گیری، سیرتکاملی و تاریخچه مهندسی انسانی را بیان کند.
3 در مورد کاربردهای ارگونومی و نگرش آن توضیح دهد.
4 زیر شاخه های مختلف ارگونومی را تعریف نماید.
شماره جلسه: 2
اهداف کلی: آشنایی با متابولیسم انرژی و سیستمهای بازسازی انرژی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 فیزیولوژی و جایگاه و اهداف آنرا در ارگونومی بیان کند.
2 متابولیسم انرژی را در بدن شرح دهد.
3 سیستمهای بازسازی انرژی بی هوازی را در بدن به طور کامل تشریح نماید.
4 سیستمهای هوازی بازسازی انرژی را در بدن به طور کامل تشریح نماید.
شماره جلسه: 3
اهداف کلی: آشنایی با اصول تغذیه، کارایی و محاسبه آن
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 دانشجو بایستی ارزش هر یک از گروه های غذایی بر اساس میزان انرژی تولیدی را بیان کند.
2 دانشجو قادر خواهد بود ارتباط میان نوع تغذیه در محیط کار و خارج از آن را با میزان توان فیزیکی شرح دهد.
3 دانشجو در پایان تدریس باید مفاهیم حیطه کارایی در کار را توضیح دهد.
4 دانشجو با نحوه محاسبه کارایی در کار و فرمولهای مربوطه آشنا شده و قادر خواهد بود آنها را بکار گیرد.
شماره جلسه: 4
اهداف کلی: آشنایی با کارهای ماهیچه ای و تقسیم بندی کارها بر حسب مصرف انرژی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 فعالیتهای ماهیچه ای استاتیک و دینامیک را تعریف کرده و تفاوت های آنها را به طور کامل شرح دهد.
2 تغییرات صورت گرفته در هریک از سیستم های تنفسی، ماهیچه ای و قلبی- عروقی برای هر یک از فعالیت های ماهیچه ای استاتیک و دینامیک توضیح دهد.
3 کار را بر اساس میزان مصرف انرژی تقسیم بندی نماید.
4 دانشجو باید بتواند نحوه تامین انرژی در هر یک از فعالیت های ماهیچه ای استاتیک و دینامیک را توضیح دهد.
شماره جلسه: 5
اهداف کلی: آشنایی با فیزولوژی کار و روشهای اندازه گیری آن
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 بایستی مفهوم فیزولوژی کار و حداکثر توان هوازی را شرح دهد.
2 نمودار وام اکسیژن را به طور کامل تشریح نماید.
3 دانشجو بایستی فاکتورهای مختلف که بر حداکثر توان هوازی موثر است را نام ببرد.
4 دانشجو با روشهای مستقیم و غیر مستقیم اندازه گیری حداکثر توان هوازی و کاربردشان آشنا میگردد.
شماره جلسه: 6
اهداف کلی: آشنایی با ظرفیت انجام کار فیزیکی (PWC) و عوامل مؤثر بر آن
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 دانشجو در انتها باید مفهوم ظرفیت انجام کار فیزیکی را شرح دهد.
2 عوامل مؤثر بر PWC را تشریح کند.
3 روشهای اندازه گیری PWC همچون آستراند، تست پله، ارگومتر را توضیح دهد.
4 چگونگی برآورد PWC را بیان کند.
شماره جلسه: 7
اهداف کلی: آشنایی با نحوه ارزیابی فشار کاری در فعالیتهای دینامیک و استاتیک، و چرخه کار- استراحت
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مفهوم فشار/بار کاری را شرح دهد.
2 مفهوم work burdenرا به درستی بیان نماید.
3 عوامل مختلف مؤثر بر work burden همچون فاکتورهای روانی-اجتماعی و محیطی را شرح دهد..
4 روشهای مختلف ارزیابی فشار/بار کاری همچون NASA TLX و کاربرد آنها را بیان کند.
5 روشهای ارزیابی کارهای استاتیک شامل الکترومیوگرافی را شرح دهد.
6 روشهای ارزیابی کارهای دینامیک شامل روشهای عینی (اکسیژن مصرفی و ضربان قلب) و روشهای ذهنی (Borg RPE Scale) را شرح دهد.
شماره جلسه: 8
اهداف کلی: آشنایی با انواع خستگی و روشهای پیشگیری آن
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مفهوم خستگی و خستگی ناشی از کار را به درستی بیان کند.
2 انواع خستگی همچون خستگی روانی و فیزیکی را شرح دهد.
3 فاکتورهای دخیل در خستگی در سطوح خرد و کلان را توضیح دهد.
4 فرمول رومرت در محاسبه خستگی را بیان کند.
5 نحوه پیشگیری از بروز خستگی را شرح دهد.
شماره جلسه: 9
اهداف کلی: آشنایی با نوبت کاری-آزمون میان ترم
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 نوبت کاری را به درستی تعریف نماید.
2 چرخه خواب را شرح دهد.
3 ساعت بیولوژیک و تفاوتهای فردی را توضیح دهد.
4 کاربرد تغذیه مناسب برای نوبت کاران را شرح دهد.
5 دانشجو بایستی -راه کارهای فردی و مدیریتی حل مشکلات ناشی از نوبت کاری را بیان نماید.
شماره جلسه: 10
اهداف کلی: آشنایی بابیان مشکلات و راه کارها در زمینه نوبت کاری
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مشکلات ناشی از نوبت کاری در افزایش شاخصهای حوادث را شرح دهد.
2 مشکلات ناشی از نوبت کاری در افزایش مشکلات خانوادگی را توضیح دهد.
3 کنتینانتال و متروپولیتان در گردشهای شغلی را توضیح دهد.
4 دانشجویان راهکارهای مختلف مانند روشهای مدیریتی جهت کاهش اثرات سوء نوبت کاری را شرح میدهند.
شماره جلسه: 11
اهداف کلی: آشنایی با آنتروپومتری و مباحث آماری مربوطه
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مفاهیم، تعاریف و تاریخچه آنتروپومتری را به طور کامل شرح دهد.
2 عوامل مؤثر بر علم انتروپومتری را به طور کامل توضیح دهد.
3 روشهای مستقیم و غیر مستقیم در برآورد اندازه های آنتروپومتریک را تشریح نماید.
4 صدک ها و سایر شاخص های آماری را محاسبه نماید .
شماره جلسه: 12
اهداف کلی: آشنایی با طراحی آنتروپومتریکی و کاربرد آن در طراحی ایستگاه کاری
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 اصول مقدماتی طراحی را ذکر کند.
2 ایستگاه کار را بطور صحیح تعریف نماید.
3 کاربرد علم آنتروپومتری در محیط کار و طراحی را به درستی توضیح دهد.
4 دانشجو بایستی اثر عوامل دیگر همچون فاکتورهای روانی در طراحی ارگونومیک را تشریح نماید.
شماره جلسه: 13
اهداف کلی: آشنایی با ارگونومی شناختی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 تاریخچه و تعریف ارگونومی شناختی را بدرستی بیان نماید.
2 مدل پردازش اطلاعات در انسان را شرح دهد.
3 مهارت های ادراکی را توضیح دهد.
4 حافظه و انواع آن را بیان کند.
5 کاربرد فرآیندهای شناختی را تشریح نماید.
شماره جلسه: 14
اهداف کلی: معرفی خطای انسانی، علل و پیامدها
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مفهوم خطای انسانی را به درستی بیان دارد.
2 انواع خطای انسانی را همراه با ذکر مثال بیان کند.
3 رابطه سرعت و خطا را بیان کند.
4 سطوح مختلف بروز خطای انسانی همچون قانون و دانش بنیان را همراه با ذکر نمونه شرح دهد.
5 روشهای شناسایی خطای انسانی را نام ببرد.
6 دانشجو باید بتواند علل و پیامدهای خطای انسانی در سطوح مختلف را شرح دهد.
شماره جلسه: 15
اهداف کلی: آشنایی با مفاهیم و مدل سیستم انسان- ماشین
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 سیستم انسان- ماشین را تشریح نماید.
2 تعامل میان اجزاء سیستم انسان- ماشین را بیان کند.
3 حلقه های انسان- ماشین را شرح دهد.
4 روشهای بهبود تعامل در حلقه های انسان- ماشین را بیان کند.
5 دانشجو بایستی مدلهای سیستم انسان ماشین همچون مدل لمان را شرح دهد.
شماره جلسه: 16
اهداف کلی: آشنایی با اصول طراحی و چیدمان ارگونومیک نشانگرها و کنترلها
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 دانشجو بایستی در انتهای تدریس ویژگی های ارگونومیکی نشانگرها و کنترلگرها را شرح دهد
2 دانشجو بایستی در انتهای تدریس مفاهیمی همچون تعامل و واسط ها را همراه با بیان مثال شرح دهد.
3 در انتهای تدریس استانداردهای ملی و بین المللی در زمینه طراحی و جانمایی نشانگرها و کنترلگرها را نام ببرد.
4 دانشجو بایستی راهکارهای مهندسی و مدیریتی لازم جهت اصلاح طراحی نشانگرها و کنترلگرها از منظر ارگونومیکی را بیان نماید.
شماره جلسه: 17
اهداف کلی: فراگیری ارائه علمی و تحلیلی حوزه های مربوط به ارگونومی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 تفکر انتقادی و سیستمی را در خصوص ارگونومی بکار گیرد.
2 مباحث ارگونومی را مورد بحث و تحلیل قرار دهد.
3 با دیدی نقادانه به مباحث ارگونومی بپردازد.
4 دانشجو میتواند دید کلان نسبت به اصول و قواعد ارگونومی در حرفه های گوناگون را بکار گیرد.


رفرنس ها :
1. هلاندر، م، مهندسی عوامل انسانی در صنعت و تولید 2. ماکس و مایتوس، فیزیولوژی ورزش، جلد 1 و 2 3. کاچا، چالز، ایمنی و ارگونومی ابزارهای دستی 4. موعودی، مهندسی آنتروپومتری 5. ارمکی، عبدلی، مکانیک بدن و اصول طراحی ایستگاه کار 6. تیمونی مونگ، نوبت کاری مشکلات و رهیافت ها، ترجمه دکتر چوبینه 7. Kawowski W. and Marras W.S. (1999). The Occupational Ergonomics Handbook. CRC Press. 8. Pheasant S. and Haselgrave Ch. (2006). Body space, Anthropometry, Ergonomics and the Design of Work. Taylor and Francis. 9. Tayyari F., Smith S.L. (1997). Occupational Ergonomics : Principles and application. Chapman and Hall. 10. Karwowski W., Editor (2006) . International Encyclopedia of Ergonomics and Human Factors. Taylor and Francis. 11. Bridger R.S. (2003). Introduction to Ergonomics. New York. McGraw-Hill