اطلاعات مربوط به مدرس :
نام و نام خانوادگی : محمدرضا خاکسار آخرین مدرک تحصیلی: PhD رشته تحصیلی: سم شناسی
رتبه دانشگاهی: استادیار گروه آموزشی : مهندسی بهداشت حرفه ای سابقه آموزشی : 8
سابقه تدریس درس مورد نظر : 9
سایر مدرسین :
اطلاعات مربوط به فراگیران :
رشته تحصیلی: علوم آزمایشگاهی مقطع: کارشناسی پیوسته نیمسال تحصیلی: اول
سال تحصیلی: 1396
اطلاعات مربوط به درس : سم شناسی
نوع درس: عملی تعداد واحد: 1 تعداد جلسه 17
تعداد ساعات : 34
اطلاعات مربوط به ارزشیابی :
نوع ارزشیابی : سازنده- پایانی نوع امتحان میان ترم: DOPS( ارزیابی مهارتهای عملی و دادن بازخورد)، صحیح - غلط نوع امتحان پایان ترم: DOPS( ارزیابی مهارتهای عملی و دادن بازخورد)، صحیح - غلط
اجزاءنمره نهائی
حضور منظم و فعال دانشجو در کلاس و ارائه کنفرانس :10درصد
تهیه گزارش کار آزمایشگاه :15درصد
پرسش و پاسخ کتبی و یا شفاهی در طی دوره عملی و کوییزهای کلاسی:15درصد
امتحان میان ترم:15درصد
امتحان پایان ترم:45درصد
اطلاعات مربوط به نحوه تدریس:
شیوه آموزشاستراتژي آموزشي فعاليت هاي دانشجو رسانه هاي آموزشي عرصه آموزش
ارائه شفاهی و عملی دستورالعمل آزمایش ها توسط استاد و کارشناسی مربوطه پرسش و پاسخ کتبی و شفاهی ازمطالب ارائه شده در جلسات قبل مشارکت در انجام آزمایشات درگروه های 2 و یا 3نفرهاستاد محور و دانشجو محور حضور منظم و فعال دانشجو در کلاس تهیه گزارش کار آزمایشگاه پرسش و پاسخ کتبی و یا شفاهی در طی دوره عملی و کوئیزهای کلاسی ارائه کنفرانس و تهیه گزارش شرکت در آزمون میان ترم و پایان ترم
کتاب
کامپیوتر
ویدئو پروژکتور
ماژیک و وایت بورد
اینترنت
پاور پوینت
مواد و تجهیزات آزمایشگاه
آزمایشگاه
شماره جلسه: 1
اهداف کلی: آشنایی کلی با وسايل و تجهيزات موجود درآزمايشگاه سم شناسی وروش های جمع آوري و حمل به آزمايشگاه
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 وسایل و تجهیزات موجود درآزمایشگاه سم شناسی رافهرست کند.
2 روش های طبقه بندی معمول سموم در آزمایشگاه را با ذکر مثال بیان نماید.
3 انواع نمونه های بیولوژیک نظیر محتویات معده، ادرار، خون و بافت با تعاریف خاص مربوطه راشرح دهد.
4 با جمع آوری نمونه و تکنیک نمونه برداری نمونه ها، حمل به آزمایشگاه، آشنایی داشته باشد.
5 اجزای فرم گزارش کار سم شناسی رابرشمرد.
6 بتواند یک گزارش کار مناسب در آزمایشگاه سم شناسی فراهم نماید.
7
شماره جلسه: 2
اهداف کلی: اندازه گيـري میزان فعاليـت آنزیم كولـين اسـترازي سرم(1 )
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 اهمیت نمونه سـرم را جهت تعین فعالی آنزیمی کولین استرازی توصیف کند.
2 تفاوت کلین استراز سرمی و RBC را بیان نماید.
3 مقادیر مرجع و پاتولوژیک سطح فعالیت آنزیم کلین استراز سرمی و RBC را دسته بندی نماید.
4 نمونـه سـرم خـون جهـت انجـام آزمـایش آنزیماتیک را آمـاده سـازی نماید
5
شماره جلسه: 3
اهداف کلی: اندازه گيـري میزان فعاليـت آنزیم كولـين اسـترازي سرم(2)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 با نحوه دستورالعمل کار با دستگاه اسپکتروفتومتر جهت تعیین فعالیت آنزیم کولـین اسـترازی آشنا باشد.
2 بتواند روند قرائت مقادیر جـذب فعالیت آنزیمی را در نتیجه کار با دستگاه اسپکتروفتومترانجام دهد.
3 روند قرائت مقادیر جـذب فعالیت آنزیمی دربین نمونه های آزمایشگاهی و استاندارد را مقایسه کند.
4 از روی مقادیر جذب خوانده شده توسط دستگاه اسپکتروفتومتر، فعالیـت کلین استرازی سرم را محاسبه نماید.
5
شماره جلسه: 4
اهداف کلی: تعیین ميزان غلظت سرب خون توسط سيستم شعله دستگاه جذب اتمي(1)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 نمونه برداری از خون جهت تعیین میزان غلظت سرب را انجام دهد.
2 بتواند با استفاده از روش های استخراج، سـرب را از خـون جداسازی کند.
3 محلول های استاندارد مادر جهت تعیین میزان غلظت سرب خون را بسازد.
4 محلول های کاری(Spikes, Standard Addition ) جهت تعیین میزان غلظت سرب خون را بسازد.
5
شماره جلسه: 5
اهداف کلی: تعیین ميزان غلظت سرب خون توسط سيستم شعله دستگاه جذب اتمي(2)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 با نحوه دستورالعمل کار با سیستم شعله دسـتگاه جـذب اتمی جهت تعیین میزان غلظت سرب خون آشنا باشد.
2 بتواند روند قرائت میـزان غلظت سرب خون خوانده شده توسط سیستم شعله دسـتگاه جـذب اتمی را انجام دهد.
3 با استفاده از منحنی استاندارد، میـزان غلظت سرب خون نمونه را محاسبه نماید.
4 میـزان غلظت سرب نمونه خون (BEI) خوانده شده توسط دسـتگاه جـذب اتمی را با نمونه های استاندارد مربوطه مقایسه کند.
5
شماره جلسه: 6
اهداف کلی: تعيين ميزان جيوه خون توسط سيستم بخار سرد (Could Vapour )دستگاه جذب اتمي(1)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 نمونه برداری از خون جهت تعیین میزان غلظت جیوه را انجام دهد.
2 بتواند با استفاده از روش های استخراج، جیوه را از خـون جداسازی کند.
3 محلول های استاندارد مادر جهت تعیین میزان غلظت جیوه خون را بسازد.
4 محلول های کاری(Spikes, Standard Addition ) جهت تعیین میزان غلظت جیوه خون را آماده نماید.
5
شماره جلسه: 7
اهداف کلی: تعيين ميزان جيوه خون توسط سيستم بخار سرد (Could Vapour )دستگاه جذب اتمي(2)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 با نحوه دستورالعمل کار با سیستم شعله دسـتگاه جـذب اتمی جهت تعیین میزان غلظت جیوه خون آشنایی داشته باشد.
2 بتواند روند قرائت میـزان غلظت جیوه خون خوانده شده توسط سیستم شعله دسـتگاه جـذب اتمی را انجام دهد.
3 با استفاده از منحنی استاندارد، میـزان غلظت جیوه خون نمونه را محاسبه نماید.
4 میـزان غلظت جیوه نمونه خون (BEI) بدست آمده توسط دسـتگاه جـذب اتمی را با نمونه های استاندارد مربوطه مقایسه کند.
5
شماره جلسه: 8
اهداف کلی: اندازه گيري ميـزان درصـد كربوكـسي هموگلوبيني و متهموگلوبيني در خون(1)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 متهموگلوبینی را همراه با ویژگی های فیزیولوژیک مربوط به آن تشریح کند.
2 مقادیر مرجع و پاتولوژیک سطوح مورد انتظار متهموگلوبینی را طبقه بندی کند.
3 نحوه کاربرد آزمایشگاهی مواد ضد انعقاد رامقایسه نماید.
4 نمونه برداری از خون جهت اندازه گیـری میـزان درصـد کربوکـسی هموگلوبینی و متهموگلوبینی را انجام دهد.
5
شماره جلسه: 9
اهداف کلی: اندازه گيري ميـزان درصـد كربوكـسي هموگلوبيني و متهموگلوبيني در خون(2)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 نمونـه جهـت انجـام آزمایشات اندازه گیری میزان درصد کربوکسی هموگلوبینی و متهموگلوبینی را آماده سازی نماید.
2 بتواند روند قرائت میـزان درصـد کربوکـسی هموگلوبینی و متهموگلوبینی توسط دســــــــتگاه اسپکتروفتومتر را انجام دهد.
3 با استفاده از منحنی استاندارد، میـزان درصـد کربوکـسی هموگلوبینی و متهموگلوبینی نمونه را محاسبه نماید.
4 میـزان درصـد کربوکـسی هموگلوبینی و متهموگلوبینی نمونه را با نمونه های استاندارد مربوطه مقایسه کند.
5
شماره جلسه: 10
اهداف کلی: میان ترم
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1
شماره جلسه: 11
اهداف کلی: اندازه گیری ارسنیک ادرار به روش اسپکتروفوتومتری(1)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 نمونه های ادرار جهت اندازه گیـری میـزان متابولیت های ارسنیک را جمع آوری کند.
2 بتواند با استفاده از روش های استخراج، متابولیت های ارسنیک از ادرار را جداسازی کند.
3 محلول های استاندارد مادر جهت اندازه گیـری میـزان متابولیت های ارسنیک ادرار را بسازد.
4 محلول های کاری(Spikes Standard Addition ) جهت اندازه گیـری میـزان متابولیت های ارسنیک ادرار را آماده سازی کند.
5
شماره جلسه: 12
اهداف کلی: اندازه گیری ارسنیک ادرار به روش اسپکتروفوتومتری(2)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 با نحوه دستورالعمل کار با دستگاه اسپکتروفتومتر جهت تعیین میـزان متابولیت های ارسنیک ادرار آشنا باشد.
2 بتواند روند قرائت میـزان متابولیت های ارسنیک ادرار خوانده شده توسط دســــــــتگاه اسپکتروفتومتر را انجام دهد.
3 با استفاده از رسم منحنی کالیبراسیون دستگاه، غلظت متابولیت های ارسنیک نمونه را محاسبه نماید.
4 متابولیت های ارسنیک محاسبه شده در نمونه آزمایشگاهی را با نمونه های استاندارد بر حسب میزان موجود در حجم ادرار مقایسه کند.
5
شماره جلسه: 13
اهداف کلی: آشنایی با تعیین میزان سیانید هیدروژن با اســتفاده از روش تیتراسیون در خون
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 ضرورت تعیین میزان سیانید هیدروژن در خون را بیان نماید.
2 مقادیر مرجع و پاتولوژیک سطوح مورد انتظار مسمومیت با سیانید هیدروژن را دسته بندی کند.
3 نمونه برداری از خون جهت تعیین میزان غلظت سیانید هیدروژن را انجام دهد.
4 نمونـه جهـت انجـام آزمایشات اندازه گیری میزان سیانید هیدروژن از خون را آماده سازی نماید.
5 محلول ها و اسیدهای لازم برای استخراج وتثبیت سیانید هیدروژن از خون را فراهم کند.
6 محلول لازم برای تیتراسیون را تهیه نماید و عمل تیتراسیون را تا کسب نتیجه مطلوب ادامه دهد.
7 با انجام صحیح تیتراسیون،اعداد مناسب را مشخص کند و میزان کمی سیانیدهیدروژن را محاسبه کند.
8 میـزان کیفی و کمی سیانید هیدروژن را درنمونه بیولوژیک خون با نمونه های استاندارد مقایسه کند.
9
شماره جلسه: 14
اهداف کلی: آشنایی با کروماتوگرافي لايه نازك و کاربرد آن در شناسایی سموم در نمونه های بیولوژیک
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مفهوم کروماتوگرافی لایه نازک را شرح دهد.
2 اهمیت کروماتوگرافی لایه نازک در تعیین کیفی سموم در نمونه های بیولوژیک را توصیف کند.
3 روش های استخراج سموم را از ادرار برای تعیین کیفی توسط کروماتوگرافی لایه نازک را تقسیم بندی نماید.
4 یک نمونه استاندارد آماده شده از سم ادراری را توسط کروماتوگرافی لایه نازک تعیین کیفی کند.
5 روش های استخراج سموم از محتویات معده برای تعیین کیفی توسط کروماتوگرافی لایه نازک رامقایسه نماید.
6 یک نمونه استاندارد آماده شده از سم موجوددر محتویات معده را توسط کروماتوگرافی لایه نازک تعیین کیفی کند.
7 روش های استخراج سموم را از خون برای تعیین کیفی توسط کروماتوگرافی لایه نازک را مقایسه کند.
8 یک نمونه استاندارد آماده شده از سم موجوددرخون را توسط کروماتوگرافی لایه نازک تعیین کیفی کند.
9
شماره جلسه: 15
اهداف کلی: آشنایی با استخراج و شناسايي داروها با خاصيت اسیدی و قلیایی(1)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 مقدمات ومفاهیم مهم مطرح دراستخراج، شناسایی همزمان داروهایی باخاصیت اسیدی وقلیایی را دسته بندی نماید.
2 مراحل مختلف استخراج همزمان داروها باخاصیت اسیدی وقلیایی را شرح و مقایسه کند.
3 تست های شیمیایی را برای تعیین کیفی آتروپین انجام دهد و با نمونه های استاندارد مقایسه نماید.
4 تست های شیمیایی را برای تعیین کیفی کلشی سین انجام دهد و با نمونه های استاندارد مقایسه کند.
5
شماره جلسه: 16
اهداف کلی: آشنایی با استخراج و شناسايي داروها با خاصيت اسیدی و قلیایی(2)
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 تست های شیمیایی را برای تعیین کیفی مفنامیک اسید انجام دهد و با نمونه های استاندارد مقایسه کند.
2 تست های شیمیایی را برای تعیین کیفی وارفارین انجام دهد و با نمونه های استاندارد مقایسه نماید.
3 تشخیص و شناسایی همزمان آتروپین، مفنامیک اسید، کلشی سین و وارفارین را از طریق لایه های نازک گروماتوگرافی انجام دهد.
4 با انجام محاسبات،کروماتوگرام حاصل از شناسایی کیفی آتروپین، مفنامیک اسید، کلشی سین و وارفارین را با نمونه های استاندارد مقایسه کند.
5
شماره جلسه: 17
اهداف کلی: آشنايی با اثرات سمی سموم بصورت وابسته به دوز بر روی حيوانات آزمايشگاهی
ردیف رفتار ویژه عینی (اهداف رفتاری)
1 اهمیت انجام مطالعات حیوانات آزمایشگاهی را در پایش بیولوژیک داروها رابیان نماید.
2 اهمیت حیوانات آزمایشگاهی را در پایش بیولوژیک سموم مختلف رابازگوکند.
3 باروش ها ی مختلف تزریق و خون گیری را از حیوانات آزمایشگاهی آشنا باشد و بتواند از هرکدام یک نمونه انجام دهد.
4 یکبارآزمایش رابطه دوز و پاسخ داروها و سموم را بر روی موش های سوری طراحی کند.
5 یکبارآزمایش رابطه دوز و پاسخ داروها و سموم را بر روی موش های صحرایی طراحی کند.
6 یک مورد گاواژخوراکی به موش های صحرایی انجام دهد.
7 تزریق دارویی مانند تیوآستامید و فنوباربیتال را از طریق داخل صفاقی به موش های صحرایی را اجرا کند.
8 اثرات ED50,LD50 سموم وداروها را در موش سوری وموش صحرایی مقایسه نماید.
9


رفرنس ها :
1.Laurent Y Galichet,Clarke’s Analysis of Drugs and Poisons in pharmaceuticals, body fluids and postmortem material, Last Edition. 2.Hayes' Principles and Methods of Toxicology. A. Wallace Hayes, ‎Claire L. Kruger. , Sixth Edition, 2014. 3.Haddad and Winchester's Clinical Management of Poisoning and Drug Overdose (2007). 4.Principle of biochermical toxicology, J.Timberel.Latest edition. 5.Clinical laboratory medicine, chapter toxicology (Mc clathey), Latest edition.